Październikowe wydarzenia naukowe na UMK: debaty o autyzmie, wcześniakach i mowie nienawiści

Tematy październikowych spotkań w ramach Roku Popularyzacji Nauki na UMK obejmują diagnozę i funkcjonowanie osób w spektrum autyzmu, opowieści o wcześniakach, zachowania związane z hate speech oraz mniej oczywiste aspekty pracy językoznawców. Udział w każdym z wydarzeń jest bezpłatny.

Spotkania, które odbędą się 14 października rozpoczną się od debaty, która umożliwi spojrzenie na osoby w spektrum autyzmu nie tylko przez pryzmat diagnoz, ale także ich profilu poznawczego: sposobu postrzegania, organizacji informacji oraz rozumienia innych ludzi, a także tego, co uważają za kluczowe. Dr hab. Arkadiusz Gut, prof. UMK podejmie rozmowę z dr Małgorzatą Moszczyńską na temat ewolucji myślenia o osobach w spektrum autyzmu w kontekście rosnącej liczby diagnoz. W dyskusji zestawione zostaną dwie perspektywy: poznawcza, koncentrująca się na myśleniu osób z ASD, oraz diagnostyczno-pedagogiczna, która stawia pytanie, czy diagnoza przyczynia się do lepszego poznania człowieka czy jedynie przynależy go do określonej grupy.

Oprócz tematów dotyczących diagnozy, eksperci zajmą się także problemami funkcjonowania osób z ASD w społeczeństwie. Dyskusja będzie miała na celu zrozumienie, jak osoby z ASD postrzegają świat, co zauważają, co jest dla nich ważne oraz jakie warunki należy spełnić, aby mogły w pełni wykorzystać swój potencjał w edukacji, życiu dorosłym i pracy.

• 14 października, godz. 17:00: debata pt. "Nowa perspektywa na osoby w spektrum autyzmu: diagnoza, kreatywność i droga od edukacji do zatrudnienia". W dyskusji wezmą udział dr hab. Arkadiusz Gut, prof. UMK (Wydział Filozofii i Nauk Społecznych) oraz dr Małgorzata Moszczyńska (dyrektor Centrum Leczenia Autyzmu przy Szpitalu Dziecięcym w Olsztynie). Spotkanie odbędzie się w bibliotece Wydziału Chemii UMK (ul. Gagarina 7).

Następnie, w tym samym dniu, dr hab. Iwona Sadowska-Krawczenko, prof. UMK, dziekan Wydziału Lekarskiego CM UMK, przybliży słuchaczom temat pierwszych dni życia wcześniaków, które ważą zaledwie 500 gramów. Życie najmniejszych pacjentów oraz praca zespołów medycznych opiekujących się nimi to nieustanna walka. Prezentacja uwydatni niezwykłe możliwości, jakie oferuje współczesna neonatologia oraz potęgę najmniejszych pacjentów i siłę, którą organizm może wykazać od pierwszych chwil życia.

• 14 października, godz. 18:30: wykład "e;500 gramów życia – niezwykłe historie wcześniaków" poprowadzi dr hab. Iwona Sadowska-Krawczenko, prof. UMK, dziekan Wydziału Lekarskiego CM UMK. Spotkanie również odbędzie się w bibliotece Wydziału Chemii UMK (ul. Gagarina 7).

W środę 21 października uczestnicy wydarzeń spotkają się w Collegium Maximum, gdzie zorganizowane będą dwa wykłady dotyczące literatury i języka. Dr hab. Rafał Toczko, prof. UMK przedstawi, jak już w pierwszym dziele literatury antycznej – "Iliadzie" Homera rozgrywają się konflikty między Achillesem a Agamemnonem, wypełnione wyzwiskami oraz sarkazmem. Ponadto, znaczna część zachowanej literatury po Grekach i Rzymianach dotyczy tekstów polemicznych: mów prowokujących, politycznych czy satyrycznych, które krytykują innych autorów.

Zdecydowanie żyjemy w epoce, w której przekonujemy się o wyjątkowości naszych czasów. A jednak zjawisko agresji językowej występowało w publicznym dyskursie starożytności: sztuki szkalowania rywali uczyły już w greckich i rzymskich szkołach. Nawet ojcowie Kościoła, tacy jak Hieronim, nie stroni do od inwektyw. Obecnie analizujemy przeszłość przez pryzmat współczesnych wartości, wykorzystując aktualnie stosowane pojęcia. Podczas wykładu prof. Toczko wspólnie z publicznością zada pytanie, czy obecnie używane pojęcie "mowy nienawiści" (hate speech) jest właściwym narzędziem do analizy antycznych zjawisk agresji językowej w konfliktach.

• 21 października, godz. 17:00: wykład "Hate speech w starożytności? O agresji językowej w literaturze antycznej" poprowadzi dr hab. Rafał Toczko, prof. UMK z Wydziału Humanistycznego. Wydarzenie odbędzie się w Collegium Maximum (Plac Rapackiego 1).

W ramach drugiego wykładu przyjrzymy się innemu aspektowi działalności językoznawców. W powszechnym przekonaniu są oni jedynie strażnikami poprawności językowej, specjalistami od gramatyki i ortografii, a także historykami słów. Dr hab. Małgorzata Gębka-Wolak, prof. UMK przedstawi jednak mniej znane, a zarazem bardzo praktyczne aspekty badań lingwistycznych, koncentrując się na jurylingwistyce i językoznawstwie sądowym.

Badanie cech językowych jest często kluczowe w ustalaniu autorstwa kontrowersyjnych tekstów oraz intencji ich autorów. Rezultaty takich badań dostarczają dowodów w sprawach karnych i cywilnych, takich jak szantaż, kradzież, podpalenia, nielegalne transakcje, plagiaty, a także w sprawach pomówień czy znieważeń. Opinie językoznawcze mogą również klarować niejednoznaczne zapisy w dokumentach urzędowych. Prof. Gębka-Wolak zaprezentuje uczestnikom przykłady przypadków, w których analiza lingwistyczna skutecznie wspierała organy ścigania, sądy oraz osoby prywatne.

• 21 października, godz. 18:00: wykład "Językoznawca w sądzie i w urzędzie – badania lingwistyczne w życiu codziennym" poprowadzi dr hab. Małgorzata Gębka-Wolak, prof. UMK z Wydziału Humanistycznego. To spotkanie również odbędzie się w Collegium Maximum (Plac Rapackiego 1).